TE JESH EMIGRANT Ese nga Robert Shkurti, Itali.

TE JESH EMIGRANT

Nga Robert Shkurti, Itali

Çdo të thotë? Do të thotë të jesh pa identitet. Do të thotë që të mos i përkasësh më vendit që të ka lindur e rritur dhe të mos ndjehesh pjesë e vendit në të cilin jeton e punon prej vitesh. Do të thotë që të jesh i frikësuar për të tashmen që jeton e të ardhmen që të pret. Të jesh i tmerruar për fëmijët e tu, megjithëse të lindur, rritur në vendin emigrant të prindërve, që nuk do të jetë asnjëherë ashtu siç duhet të jetë në realitet, atdheu i tyre i vërtetë. Kjo edhe për një arësye shumë të thjeshtë; mbiemri nuk ndryshon, ai mbetet i vendit të origjinës e që vendasit i tingëllon keq dhe i duket shumë i rëndë. Si prind ndjehesh mjaft në vështirësi dhe s’di se çfarë përgjigje t’i japësh pyetjes së sinqertë e të pafajshme të fëmijës tënd kut të drejtohet:
“O mami, o babi! Çfarë jam unë, italian, grek, turk apo shqiptar?!
Megjithëse ti ia shpjegon me shumë durim e dashuri se ti nuk je ende, italian, grek, turk, sepse prindërit e tu janë me origjinë tjetër.
“Po unë kam lindur këtu!” – këmbëngul ai.
Ti përsëri mundohesh t’ia shpjegosh, por ai nuk “don” t’a kuptojë. Ndoshta ai ka të drejtë. Atdheun e prindërve të tij ndoshta nuk e ka parë ndonjëherë. Gjuhën e prindërve të tij e flet fare pak ose aspak. E pyet të ëmën ose të atin në gjuhën që flet në kopësht ose në shkollë dhe e merr përgjigjen në një gjuhë tjetër sepse prindërit e tij ndoshta nuk e flasin mirë atë gjuhë me të cilën ai ju drejtohet dhe ai nuk e kupton mirë përgjigjen e pyetjes që ka bërë. E bëhet një “lëmsh” nga të dy palët. Fëmija ndjen një pështjellim e ndoshta me veten e tij “mallkon” , që ti si prind i tij nuk je nga ai vend, por je nga një vend tjetër! Ti me veten tënde i jep shumë të drejtë fëmijës dhe fillon të shash e të mallkosh burokracinë e vendlindjes së fëmijës tënd, që i bën ose i ka bërë këto pengesa pothuaj të pakapërcyeshme. Ndihesh akoma më keq kur fëmija yt në shkollë ndodhet i veçuar nga fëmijët e tjerë sepse nuk din të “flasë” mirë gjuhën e tyre! E bashkojnë me fëmijë të tjerë të racave e etnive të ndryshme duke e çoroditur akoma më keq nga ai konglomerat gjuhësh që mund të dëgjojë. Një fjalë e urtë popullore thotë: “Noti nuk mësohet në të thatë!”
Që këtu fillon ajo përçarje dhe urrejtje raciale, aq e dëmshme për një shoqëri bashkëkohore shumëkombëshe (multietnike) e që më pas thellohet e thellohet e bëhet gangrenë e pashërueshme.
E ti si prind bën detyrën duke i trashëguar pasardhësit tënd virtyte e zakone shumë të mira të vendit tënd si dashuria për prindërit e respekti për të tjerët, besnikëria, mikpritja, sinqeriteti etj, veti këto që vështirë se i gjen në vendin ku jeton.
Të jesh emigrant do të thotë që të nënshtrohesh për çdo gjë, njëlloj si ai kau që e vënë nën zgjedhë. Të pranosh të bësh çdo lloj pune edhe pse mund të kesh mbaruar studimet e larta e je i paisur me dije e njohuri shumë herë më tepër sesa punëdhënësi yt, që ndoshta me të shtyrë ka mbaruar të mesmen ose më keq akoma që mund të jetë edhe analfabet! Pra, të mallkosh veten kur shikon se çfarë pune të rëndomtë bën ne krahasim me aftësitë e tua. Të jetosh gjithmonë me frikën e dëbimit në rast se humb vendin e punës. Të mos ndihesh asnjëherë i sigurtë, por i kërcënuar duke bërë që qënia jote të qëndrojë gjithmonë pezull. Pra, të mos jesh as në tokë dhe as në qiell.
Të jesh emigrant do të thotë që të mos e dish kurrë kuptimin e fjalës perspektivë sepse një pikëpyetje e madhe të qëndron mbi kokë njëlloj si shpata e Demokleut.
Të ndjehesh shumë keq, i fyer, i inatosur kur ndodhesh në polici në zyrën e emigracionit për të përsëritur lejen e qëndrimit dhe në çastin që pret të të japin dokumentin, dëgjon nga ana tjetër e sportelit:
“Duhet t’i përsërisni nga e para se këto që keni, ju kanë skaduar!”
Të ndjehesh i fyer edhe nga fqinji i pallatit ku jeton pasi të sheh me mosbesim e me frikë, a thua se vjen nga një planet tjetër! Të merr pë hajdut, kriminel, shpërndarës droge apo prostitutë. Ndoshta fqinji edhe mund të ketë të drejtë. Ti rri i ngujuar dhe gjithmonë me frikë përpara televisori gjatë revistës televizive. Shpreson që në kronikën e zezë të mos dëgjosh e shohësh krime e gjera të tjera të këtij lloji. Nuk të intereson shumë nëse është bashkatdhetari yt ose jo. E rëndësishme është që të mos jetë emigrant, sepse për vendasin njëlloj është nëse krimi kryhet nga shqiptari, rumuni, marokeni, tuniziani, ganezi, kinezi apo somalezi. Pra, të ndiesh mbi supet e tua peshën e rëndë të racizmit edhe pse ndoshta ti mund t’i përkasësh një “race” shumë herë më të mirë se asaj që të përbuz!
Po pse duhet të jetë kështu?! Të gjithë jemi qënie njerëzore. Nuk është meritë apo zotësi që dikush ka lindur në Amerikë apo Kanada, në Francë apo Gjermani, në Suedi apo Itali dhe dikush tjetër ka lindur në vende më pak të zhvilluara. Ai ështër vetëm një fat që nuk varet nga ti, por që t’a ka dhuruar Zoti.
Pse duhet të ndjehesh fajtor për një krim apo një vjedhje që është bërë vite e vite më parë nga një person që ti as e njeh dhe nuk ke asnjë lidhje me të. (E vetmja lidhje është sepse jeni nga i njejti vend). Secili ka një emër e mbiemër e duhet të përgjigjet e të japë llogari ose të marrë lavdërime për meritat që ka. Madje, në krahasim me vendasin, duhet të ndjehesh krenar sepse pas shumë përpjekjesh arrin të mësosh në njëfarë mënyre gjuhën e vendit të tij. Kjo po, që ështër aftosi, ndërsa ai nuk arrin kurrë të të shqiptojë si duvet emrin apo mbiemrin tënd “të çuditshëm”!
Të jesh emigrant është edhe përpjekja e vazhdueshme për t’u integruar në jetën e përditshme, pavarësisht se çdo gjë ka filluar me një malore të fortë.
Ndodhesh poshtë rrëzës së malit e hedh sytë përpjetë. Shikon majën e tij e të duket e paarritshme. Vret mëndjen sesi t’ia bësh?! Çfarë rruge të zgjedhësh? Të ngjitesh dalëngadalë apo të gjesh ndonjë “shkop” që do të ndihmojë për t’u mbështetur derisa të arrish qëllimin final?! Fillon me të parën, por të duket e pamundur. Shtigjet janë të ngushta e rruga tejet e vështirë. Gjen e merr një shkop, por nuk ke shumë besim. Ke frikë se të thyhet. Megjithatë beson. “Të dalë ku të dalë! Po më la në baltë do të bëj edhe pa të!” Herë pas here ngre kokën lart e sheh në majë të malit njerëz të gëzuar që luajnë, qeshin e dëfrejnë. Bëhesh ziliqar e në të njejtë kohë nevrikosesh kur sheh se ke ende rrugë për të bërë. Pyet veten sesi ka mundësi që ata janë kaq të gëzuar?
A nuk janë të lodhur vallë pas gjithë asaj rruge? E ti me atë budallallëkun tënd kujton se ata janë ngjitur në këmbë. Jo or budalla! Ata kanë përdorur mjetet lëvizëse dhe kanë bërë tjetër rrugë. Ata kanë arritur atje në majë të palodhur, të pavrarë e të freskët. Ajo rrugë kishte qenë e hapur nga stërgjyshërit, gjyshërit dhe baballarët e tyre. Ata e gjetën gati, të shtruar. Fati i tyre! Nuk ke ç’të bësh! Me fatin nuk haesh dot!
Më në fund arrin edhe ti, por djersët të bullone deri në fund të këmbëve. Lodhja është e pranishme në çdo qelizë të trupit tënd. Lodhja kalon dhe fillon e rimerr veten. Kërkon dhe provon të futesh edhe ti në lojën e tyre, por rrethi është shumë i madh. Ka njerëz që të ndihmojnë të futesh në valle e të luash si ata, por ka edhe të tjerë që të shohin vëngër e me inat. Duan të të vënë stërkëmbësin që të biesh e të vritesh. Nuk ju vjen mirë, që të marrësh pjesë në lojën e tyre e të ndash gëzimin me ta. Duan të të të shohin gjithmonë fytyrëngrysur. Buzëqeshja jote i tërbon. Ti ua lexon fytyrat e ndjen përbrenda se çfarë mendojnë e thonë për ty. Ndjehesh keq, inatosesh, nevrikosesh dhe i dërgon më pas prapa diellit: Në djall vafshi! Edhe unë kam të drejtë të jetoj njëlloj si ju! Edhe fëmijët e mi kanë të drejtë të shkollohen e punësohen si fëmijët tuaj!”
Më pas e sheh veten në një kryqëzim pa asnjë orientim të qartë. Të ecësh përpara të duket e vështirë. Të kthehesh andej nga ke ardhur ende më keq, sepse ndihesh përsëri emigrant, por kësaj radhe në vendin tënd! T’ia nisësësh përsëri nga e para, por ti atje nuk ekziston, përderisa të kanë hequr nga lista zgjedhore. T’ia nisësh nga e para është e tmerrshme, sidomos për fëmijët që ndoshta nuk të ndjekin pas. Si t’ia bësh? Egoja ështër shumë e theksuar. Kthim prapa nuk ka. Megjithatë një fije shprese e ke. Dhe zgjidhja është: Të bëhesh vendalì! Të natyralizohesh! Të bëhesh shtatas i atij vendi!
Por edhe kjo nuk është aq e lehtë. Burocrazia ngre krye, bëhet “xheloze”.
“Pse të bëhen edhe ata si ne?!”
Të zvarrisin derisa ta bien shpirtin në majë të hundës.
Duron i shkreti emigrant, duron si mali i mbuluar me dëborë, që pret me padurim pranverën, që rrezet e para të diellit t’i shkrijë atë që mban mbi supe. Duron për hir të fëmijëve e të familjes, sakrificat e punës së rëndë, përbuzjes, diskriminimit racial e ndoshta edhe atij fetar. Duron e pret me padurim që fëmijët e tij të bëhen “vendalinj” që të mos e heqin e vuajnë si ai…

Mars 2009